Nov 25, 2009

बंगुरपालनका कारण गुप्तेश्वर गुफा दुर्गन्धित


नजिकै रहको वस्तीमा गरिएको बंगुरपालनका कारण पर्वत जिल्लाको सदरमुकाम कुश्मावजार नजिकै रहेको प्रशिद्ध धार्मिक एवं पर्यटकिय स्थल गुप्तेश्वर गुफा संकटमा पर्न थालेको छ । दुर्गन्ध फैलीन थालेपछि दैनिक सयौको संख्यामा दर्शनका लागि आउने दर्शनार्थीहरुलाई समस्या उत्पन्न भएको छ ।
धार्मिक स्थललाई सफा र स्वच्छ राख्नुपर्छ भन्ने अज्ञानताका कारण जथाभाबी रुपमा बंगुरका खोर राखिएकाले दुर्गन्धित वन्दै गएको हो । प्रबेशद्वारमा बंगुरको दिशा बगेर आउने नाली भएकोले दुर्गन्धका कारण गुफाका दर्शनार्थीहरु नाक मुख थुनेर भित्र जानुपर्ने वाध्यता रहेको छ ।
गुफाका दुई प्रबेशद्वार मध्ये जिल्ला प्रहरी कार्यालयनेरवाट पस्ने प्रबेशद्वारमा बंगुरका एक दर्जन खोर वनाएर वंगुर पाल्दै आएका छन् । विगत एक दशक देखि बंगुरपाल्दै आएपनि हटाउन गरेको आग्रहलाई वेवास्ता गरेको जनाइएको छ । गुप्तेश्वर धार्मिक तथा पर्यटकीय बिकास संस्थाका सदस्य महेन्द्र जोशीका अनुसार बंगुरपालनलाई हटाउन तथा ब्यबस्थित बनाउन बंगुरपालक कृषकहरु असहमत भएकाले समस्या भएको हो । खोरहरु हटाउन पटक पटक आग्रह गर्दा पनि ब्याबसायीहरुले नमानेको जोशीको गुनासो छ ।
बंगुरपालेको स्थान देखि पाँचसय मिटर तल गुफाको प्रबेशद्वार भएकोले फोहोर वगेर गुफानजिकै पुग्ने भएकोले दुर्गन्ध वढ्दै गएको छ । बंगुरको दिसालाई सेफ्टी टयाङ्की बनाएर जम्मा गर्ने हो भने पनि दुर्गन्ध कम हुने सरोकारवालाहरुको भनाई छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले केही दिन पहिले ब्याबसायीलाई केही समय पहिला ब्यबस्थित गर्न वा हटाउन निर्देशन दिएको थियो । प्रमुख जिल्ला अधिकारी पिताम्बर घिमिरेले सबैतिरबाट गुनासो आएकाले ब्यबस्थित गर्न आग्रह गरिएको बताउनुभयो ।
आफ्नो पेशा नै धरासायि हुने हुनाले वंगुर पालन पेशावाट विस्थापीत वन्न नसकिने स्थानीय लक्ष्मण जिसीले वताउनुभएको छ ।

प्रतिस्पर्धी सेवा सँगै वित्तिय संस्थाहरुको ओईरो

केही बर्ष यता पर्वत जिल्लाको सदरमुकाम कुश्मा बजारमा वित्तिय संस्थाहरु साचालन हुने क्रम बढ्दै गएको छ । यस्ता संस्थाहरुले प्रतिस्पर्धी सेवा सुविधासँगै सेवाग्राहीहरुको आकर्षण बढाउने तबरबाट जिल्ला भित्रिएका छन् ।
पर्वतमा वैंक बिकास वैंक तथा सहकारी संस्थाहरु धमाधम खुलेका छन् । अहिले पर्वतमा चार निजी क्षेत्रका विकास बैंक तीन सरकारी बैंक र एक दर्जनभन्दा वढि सहकारी संस्थाहरु साचालनमा आएका छन् । निजी क्षेत्रका बैंकमा गत वर्षमात्रै गण्डकी विकास बैंक काष्ठमाण्डप विकास वैंक र एभरेष्ट बैंक गरी तीन शाखा स्थापना भएका थिए भने भर्खरै मात्र विश्व विकास बैंकको छैटोै शाखाको रुपमा साचालनमा आएको छ ।
पछिल्लो समयमा खुलेको विश्व विकास बैंकले भने सेवा संचालनसँगै जिल्लामा नै पहिलोपटक एटीएम सेवा संचालन गर्ने जानकारी दिएको छ । पछिल्लो समयसम्म एभरेष्ट बैंकले एटिएम कार्ड वितरण गरेपनि सेवा साचालनमा भने ल्याउन सकेका थिएनन् ।
जिल्लाको व्यापारीक विकासका लागि बैंकहरुको स्थापनाले टेवा पुगेको छ । सरकारी बैंकको रुपमा रहेका बैंकहरुवाट छिटोछरितो सेवा प्रदान गर्न नसकिरहको अवस्थामा धमाधम निजि क्षेत्रका बैंकहरुले शाखा स्थापना गरेपछि सर्वसाधारणहरुले सर्वसुलभ रुपमा सेवा पाएका छन् । तर यस्ता बैंकहरुले ग्रामिणबासीहरुलाई भने सर्वसुलभ सेवा उपलब्ध गराउन सकेका छैनन् ।
बैंकहरु ग्रामिण भेगमा पुग्न नसकेपछि सर्वसाधारणहरु ठूलो समय र रकम खर्च गरेर बैंकिङ्ग सेवाका लागि सदरमुकाम झर्नुपर्ने अवस्था छ । एभरेष्ट बैंकले छिमेकी जिल्ला बाग्लुङ्गमा घरदैलो बैङ्किङ्ग सेवा साचालन गरेपनि पर्वतमा भने उक्त सेवा साचालनमा ल्याउन सकेको छैन । प्रथम चरणमा बाग्लुङ भक्तपुर र नेपालगाजबाट सेवा साचालन भएकोपनि पर्वत शाखा उक्त चरणमा पर्न नसकेको पर्वत शाखा प्रमुख अर्जुन पौडेलले बताए ुघरदैलो बैंङ्किङ्ग सेवा साचालन त गर्छौ तर निश्चित समय छैनु उनले भने ।
पछिल्लो समयमा गाउँगाउँमा पनि सहकारी वित्तीय संस्थाहरु खुल्न क्रम वढेको छ । बैकहरु जतिसुकै खुलेपनि उचित व्याज दिन नसकेको सर्वसाधारणहरुको गुनासो रहेको छ । सदरमुकामका स्थापना भएका बैंकहरुले अन्य सेवाहरु लागु गरेपनि अहिलेसम्म एटीएम सेवा दिन सकेका छैनन्

धानमा फुल लाग्यो फल लागेन

पर्वत÷पर्वतमा यस वर्ष धान उत्पादनमा कमी आएको छ । लामो समयको खडेरीका कारण समयमा रोपाई गर्न नपाउँदा धान उत्पादनमा १५ प्रतिशतले कमी आएको हो । गत बर्ष जिल्लाभरीमा २१ हजार चार सय ५० मेटिूक टन धान उत्पादन भएको थियो ।
जिल्ला कृषि विकास कार्यालय पर्वतका अनुसार जिल्लाको माथिल्लो क्षेत्रमा विउ वुढो रोपिएको फुल खेल्ने वेलामा झरि परेकोले गेडा नलागेकॊ तथा खडेरीका कारण ढिलो रोपाई भएकोले उत्पादनमा कमी आएको हो । मौसमको प्रतिकुलताले यो वर्षमा धान उत्पादन घटेको जिल्ला कृषि बिकास कार्यालय पर्वतका प्रमुख चन्द्रकान्त खनालले बताउनुभयो ।
धान उत्पादनका पकेट क्षेत्रहरु मानिएका पाङ्ग कटुवाचौपारी पाङ्गराङ्ग वाच्छा वर्राचौर देउपुर लगायतका क्षेत्रमा असोजमा वर्षा परेकाले सवै फुलेको थियो ।
मौसमले कृषकहरुलाई साथ नदिएकोले यसवर्ष उत्पादनमा कमी आएको हो । जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा गरी ९ हजार २१ हेक्टर जमिनमा धान खेती गरिएपनि सवै क्षेत्रमा सिँचाईको असुविधाले गर्दा उत्पादन घटेको छ ।
विगतका वर्षमा धेरै धान भित्र्याउने गरेका कृषकहरु अहिले १ तिहाईमै चित्त वुझाउन वाध्य भएका छन् । पोहोर साल ४० मुरी धान भित्र्याएका ठुलीपोखरी ५ का गुरुप्रसाद लामिछानेले अहिले जम्मा १० मुरीमात्रै भएको वताउनुभयो । सवै धान फुलेको छ उत्पादन ह्वात्तै घट्यो के खाएर वर्ष फाल्ने हो उहाँको गुनासो छ ।
यसपटक जिल्लाका सवै क्षेत्रमा लगाएको धानवालीमा उत्पादनमा कमी आएको कृषकहरुको गुनासो रहेको छ ।

खेलकुद गतिविधिमा सुरक्षानिकायको हालिमुहाली बडाचौरमा शसस्त्रपछि देविस्थानमा सेना राख्ने तयारी

पर्वत÷जिल्लाको देबिस्थान गाबिसमा रहेको माझीगाउँ खेलमैदानमा नेपाली सेनाको नयाँ भैरबी दल गुल्मलाई स्थानान्तरण गर्ने तयारी भएपछि स्थानियबासीले बिरोध स्वरुप प्रदर्शन गरेका छन् ।
खेलमैदानको रुपमा बिकास गरिदै लगेको उक्त चौरमा सेना राख्दा खेलकुद गतिबिधी ठप्प हुनुका साथै सर्वसाधारणहरु असुरक्षीत हुने भन्दै सदरमुकाम कुश्म्ाावजारमा आइतवार प्रदर्शन गरेका हुन् । सदरमुकाम कुस्माबजारको गोदाममा रहेको नयाँभैरवी दल गुल्मलाई देबिस्थान ८ माँझीगाउँ चौरमा स्थानान्तरणका लागि तयारी शुरु गरेको छ । खेलमैदान वरीपरीका देबिस्थान ८ भुसालचौरका करिब १ सय जना बासिन्दाले सरकारी तयारीको बिरोध गर्दै प्रदर्शन गर्नुका साथै प्रशासन कार्यालयमा बिरोधपत्र समेत बुझाएका छन । माझीगाउँ चौर जिल्लाको एक मात्र खेलमैदान र फराकिलो क्षेत्रफल भएको स्थान हो । सदरमुकाम कुस्माबजारको बड्गाउँमा खेलकुद बिकास समितिको नाममा रहेको ८३ रोपनी खेल मैदानमा एक दशक पहिले शसस्त्र प्रहरीको चण्डिका गण राखिएपछि बैकल्पिक रुपमा यसलाई खेल मैदान बनाउन शुरु गरिएको छ । करिब साढे ७२ रोपनीमा फैलिएको उक्त चौरमा सेनाको गुल्म स्थापना गरे स्थानीय एक सय परिवारको निकास वन्द हुनेभएकाले राख्न अस्वीकार गरेको स्थानीयवासीहरुले जनाएका छन्
स्थानियबासीले खेलकुद मैदानमा सेनाको गुल्म स्थानान्तरण गर्ने निणर्य तत्काल फिर्ता गर्न समेत माग गरेका छन् । सेना बस्दा चौरको छेउमा रहेका एक सय घरपरिवारको घर प्रत्यक्ष प्रभावित हुनुका साथै गाई भैसी फुकाउन तथा शव दाहसंस्कारका लागि ज्यामीरेघाटमा जान नमिल्ने स्थानियबासी रामप्रसाद भुसालले वताउनुभएको छ । ुहामीले कुनै पनि हालतमा सेना राख्न दिदैनौ भुसालले भन्नुभयो त्यसका लागि जुनसुकै मुल्य चुकाउन पनि तयार छौ ।ु
२०१८ साल देखि ब्यक्तिको नाममा दर्ता भएको उक्त चौर सन्धि सर्पन भएको भन्दै स्थानियबासीले अदालतमा मुद्दा समेत चलाएका थिए । बिभिन्न तहका अदालतको प्रकृया पुरा गर्दै २०५९ सालमा सर्बोच्च अदालतले सन्धिसर्पन नै कायम हुने फैसला गरेपछि बिबाद टुंगिएको थियो ।
सेनाको गुल्म स्थानान्तरणको बिरोधमा उत्रिएका स्थानियबासीले खेलकुद मैदान बनाउन भने गत बर्ष सहमति दिएका थिए । स्थानिबासीको सहमति पछि जिल्ला खेलकुद बिकास समितिले साढे तीन लाखको लागतमा मैदान सम्याउने काम गरेको बिगठीत समितिका अध्यक्ष देबेन्दराज पाण्डेले बताउनुभएको छ । ुसमितिले यस बर्ष करिब १० लाखको लागतमा मैदानमा थप पुर्बाधार बनाउने योजना बनाएको वताएको छ पाण्डेको भनाई छ ।
उक्त विरोधका विषयमा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी तुलसीराम पौडेलले प्रकृया शुरु भएपनि गुल्म सरीनहालेको र स्थानियबासीको बिरोध आएको बताउनुभयो । उहाँले स्थानीयवासीहरु बिरोधमा उत्रिएकोले बिबाद समाधान गरेर मात्रै अगाडि वढ्ने वताउनुभएको छ ।

Nov 16, 2009

जवर्जस्ती करणीपछि फरार, महिला अलपत्र

सन्तोष थापा÷ पर्वत, १ मंसिर
पर्वतको थापाठाना ८ की एक स्थानीय ३८ बर्षिय महिलालाई सोही ठाउँका ६८ बर्षिय बृद्धले जर्बजस्ती करणी गरेपछि फरार भएका छन् । विगत ६ महिना अगाडि जवर्जस्ती करणी गरेका स्थानीय जितवहादुर खत्रीले श्रीमती स्वीकार गरेपनि ६ महिनापछि छाडेर फरार भएपछि महिला अलपत्र परेकी छिन् ।
भारतीय सेनामा कार्यरत रहि अवकास रहेका खत्रीले गत २० असोजमा करणी गरेको गाउँले समक्ष स्वीकार गरेका थिए । उनले जवर्जस्ती करणी गरेको पुष्टि भएपछि पिडित र पिडक सहित स्थानीय ठाकुर शर्मा बुद्धबहादुर कार्की यामबहादुर कार्की शिव कार्की फत्त बहादुर नेपाली लगायतको उपस्थितिमा खत्रीले महिलालाई श्रीमतीको रुपमा स्वीकार गरेका थिए । महिलाले समेत सोही रोहबरमा श्रीमान् मानी निजसँग बस्न माजुर भएकी थिइन् ।
सोही रोहबरमा नै गाउँलेहरुले पिडीत महिलाका दुई छोरा र दुई छोरीलाई राहत स्वरुप ५० हजार दिलाउन खत्रीलाई कागजात बनाएका थिए । अहिले खत्री फरार रहेपछि पिडित महिला ६ महिनाको गर्भ लिएर कानुनी सहयोगका लागि सदरमुकाम धाएकी छिन् ।
श्रीमती स्वीकार गरेपछि खत्रीसँग पेन्सन वुझ्न पोखरा गएको र उनी आफुलाई अलपत्र पारेर पोखरावाटै फरार भएको पिडीत महिलाको गुनासो रहेको छ । पोखरा सँगै भएको वेला मलाई अलपत्र छाडेर खत्रीका दुई छोराले उनलाई लगे पिडीत महिलाले भनिन्-'अहिले घर न घाट भएकी छु ' पिडित महिला गाउँबाट विस्थापित बनेकी छिन् । खत्रीको खोजी गरि आवश्यक न्याय दिलाईदिन माग गरेकी छिन् ।
खत्रीले आफुलाई पटक-पटक गर्भ फाल्न भनेर विभिन्न औषधी खुवाउने गरेको महिलाको गुनासो छ । औषधी खुवाएपनि अहिलेसम्म गर्भमा कुनै प्रभाव नदेखिएको उनको भनाई छ । खत्रीको खोजी गरी महिलाको उद्धार गर्न माग गर्दै जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा पठाइएको कानुनी सहायक राजेन्द्रप्रसाद भुषालले बताए । पिडीत महिलाका श्रीमान् भारतमा नोकरी गर्दै आएका छन् ।

Nov 15, 2009

'पहिरो पिडितलाई उच्च शिक्षा सम्म निशुल्कु

पर्वत कात्तिक २९ - पर्वतको थापाठाना गाविस ५ स्थित पत्यारमा गएको पहिरोले बाबुआमा सहित चार सदस्यको मृत्यु भएपछि टुहुरा भएका दुइ बालिकालाई नेपाली सेनाको नं। २३ वाहिनी अड्डा बागलुङले आर्थिक सहयोग प्रदान गरेको छ ।
भुतपुर्व नेपाली सेनामा कार्यरत दुर्गाबहादुर भण्डारीका जिवित दुइ छोरीहरु विन्दु र रेखा भण्डारीलाई वाहिनी र कार्यरत जवान समेतले सहयोग गरेका हुन् ।
कक्षा १२ सम्म उपत्यका सैनिक विद्यालयको छात्रावासमा बसेर पढ्न पाउनॆ व्यवस्था सहित नगद दुइलाख एक हजार सात सय चालिस रुपैया वाहिनीपति विनोज बस्न्यातले हस्तान्तरण गरेका थिए । ुदुइ बालिकालाई सेनाको काठमाण्डौ स्थित आशाकिरण छात्रावासमा बसेर निशुल्क अध्ययन गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छु बस्न्यातले भने 'आपतकालिन राहत वितरण गरिरहेकोले सेनाले भण्डारीले पाउने पेन्सनलाई समेत कान्छी छोरी रेखाको नाममा दिने व्यवस्था मिलाइएको छ '
उक्त घटनामा कक्षा ८ मा पढ्ने विन्दु र कक्षा ६ मा पढ्ने रेखा मात्र बाँच्न सफल भएका थिए । घटनामा भण्डारी सहित श्रीमती एक छोरा र एक छोरीको मृत्यु भएको थियो । भण्डारी नेपाली सेनाका पूर्व हुद्दा समेत रहेकोले सेनाका जवान र अधिकृतहरुले नगद समेत संकलन गरी सहयोग गरेका हुन् । हस्तान्तरण गरिएको रकम पर्वत सदरमुकाम कुश्मामा रहेको नयाँ भैरवी दलका गुल्मपति र नावालक छोरीहरुको संयुक्त नाममा ८ बर्षे मुद्दती खातामा राख्ने समेत सेनाले जनाएको छ । हस्तान्तरण कार्यक्रममा नावालिका विन्दु र रेखाले सहयोगबाट खुसी भएको भन्दै भविष्यमा डाक्टर बन्ने लक्ष राखेको बताएका थिए ।

पर्बत समाज जापानको प्रथम अधिबेशन सम्पन्न

जापानमा बसोबास गरिरहेका पर्बत जिल्लाबासीहरुको संगठन पर्बत समाज जापानको प्रथम अधिबेशन यही सेप्टेम्बर २८ तरिकका दिन तोकियोको साकुरादाईमा स्थित स्पाइस डाइनिङ बारमा भब्यताका साथ सम्पन्न भएको छ । दसैंको शुभकामना सहित टिकातालो गरी सुरु गरिएको उत्त कार्यक्रमले पर्बत समाज जापानको पहिलो कार्यसमिती चयन गरेको छ । जस अनुरुप अध्यक्षमा ईश्वर जोशी सचिबमा सुजन जोशी कोषाध्यक्षमा मन्जु गुरुङ र सदस्य हरुमा बसन्त कुमार जोशी , सुदिन गुरुङ , हरी कार्की , सौगात चापाँगाइलाई र सल्लाहाकारमा श्री महेश कुमार श्रेष्ठ श्री मनुराज श्रेष्ठ श्री बुद्दिमान शेरचनलाई चयन गरी बाकिको सद्स्यहरु आगामी कार्यसमितीको बैठकले चयन गर्ने निर्णय गरेको छ ।

Nov 14, 2009

जान्नेलाई बहुमुल्य सुनगाभा नजान्नेलाई भैंसीको घाँस

जान्नेलाई श्रीखण्ड नजान्नेलाई खुर्पाको बिड भनेझैं यो उखान टुक्का एक सय १२ प्रजातिका सुनगाभामा लागु भएको छ । विश्वमा नै दुर्लुभ मानिएको सुनगाभा फुल प्रभावित क्षेत्रबासीहरुमा ज्ञानको अभावले भैसीको घाँस बन्न पुगेको छ । संरक्षण गर्ने जिम्मा लिएका सर्वसाधारणहरु नै अाजान रहेपछि पर्वत कास्की र स्याङजा जिल्लाको संगममा पर्ने पाचासेको लेकमा रहेका सुनगाभा उपयोगविहिन बनेर नासिँदै गएका छन् ।
पर्यटकीय क्षेत्रलाई कार्यक्षेत्र बनाएर विगतदेखि नै काम गर्दै आएका विभिन्न संघ संस्थाहरुले तिनै सुनगाभाको पहिचानका लागि हजारौं खर्चेर गोष्ठी र सेमिनार त गर्छन् तर संरक्षण गर्ने जिम्मा पाएका वरपरका बासिन्दालाई चिनाउन नसकेपछि बहुमुल्य बनस्पतिहरुको संरक्षण हुन नसकेको हो । ुसदरमुकाम र शहरमा गोष्ठी र सेमिनार गरेर बनस्पतिको गुणगान गाएपनि हामीलाई जानकारी नभएपछि के गर्ने ु स्थानीयबासी कृष्णबहादुर गुरुङले भन्नुभयो ुभैंसीलाई सुनगाभा खुवाउदा मज्जाले दुध दिन्छ हामी भैंसीलाई हाल्छौंु कुन बनस्पति के कामका लागि प्रयोग हुने भन्ने थाहा नभएपछि आफुहरुले संरक्षण गर्न नसककेको अन्य स्थानीयबासीहरुको समेत गुनासो छ ।
त्यसमा पनि स्थानीय उपभोक्ताहरुले पर्यकटीय क्षेत्रमा नै छाडा रुपमा पशुपालन गर्ने गरेपछि बनस्पतिहरु झनै नािसंदै गएका हुन् । उक्त कार्यलाई रोक्न पछिल्लो समयमा कास्कीका भदौरे तमादी पर्वतका आर्थर चित्रे राम्जा देउराली र स्याङजाका भाज्याङ र बाङसिङ गाविसमा अवस्थित सर्वसाधारणहरुलाई बनस्पतिको बारेमा जानकारी गराउन विभिन्न कार्यक्रमहरु साचालन गरिदै आएको माछापुच्छ्रे सामुदायिक विकास संस्थाका कार्यक्रम संयोजक रामशरण सेढाईले बताउनुभयो । ुपर्यटकीय क्षेत्रमा रहेका अन्य सम्पदाहरुको संरक्षणमा समेत सहयोग पुग्ने गरी प्रभावित गाविसबासीहरुलाई त्यसको पहिचानका कार्यक्रम साचालन गरेका छौंु उहाँले भन्नुभयो ।
सुनगाभा विभिन्न सुगन्धित तेल र औषधीको रुपमा समेत प्रयोग हुन्छ भने अकेर्ा तर्फ सुन्दर फुलका रुपमा समेत परिचित छ । सुनगाभा संगै अहिले पाचासेमा रहेका पुरानो ताल पुरिएर भैसी बस्ने आहालको आकारमा पुगेपछि तालसंरक्षणका लागि समेत स्थानीयबासीहरुलाई जागरुक बनाइएको सेढाईको भनाई छ । तालको अस्तित्व संगै पाचासे क्षेत्रको पर्याबरण पर्यटन र स्थानियबासीको जनजीवनमा समेत संकट आउने तर्फ चिन्ता बढ्दै गएपछि उक्त कार्यको थालनी गरेको उहाँले बताउनुभयो ।

सदरमुकामको मन्दिरमा दलित महिला पुरोहित

सन्तोष थापा/ पर्वत २८ कात्तिक
पर्वतको सदरमुकाम कुश्माबजारकै छेउमा अवस्थित एक मन्दिरमा दलित समुदायकी महिलाले आधा दशक देखि पुजापाठ गर्दै आउनुभएको छ । शिवालय ३ गोदाम स्थित दलित वस्तीकी डल्ली नेपालीले स्थानी दुर्गाभगवती मन्दिरमा ०६१ सालदेखि निरन्तर पुजा गर्दै आउनुभएको हो । स्थानीय व्राम्ह्ण समुदायका व्यक्तिहरुले दलितलाई मन्दिरमा प्रबेश गर्न नदिएपछि दलितहरु मिलेर ०५० सालमा निर्माण गरेको सो मन्दिरमा नेपालीलाई पुजारी राखिएको हो ।
मन्दिर वरपर वस्ने दमै कार्मी र सार्की जातका दलितहरुले मिलेर निर्माण गरेको मन्दिरमा अन्य जातीहरु भने कमै मात्रामा पुजा गर्न आउने गरेका छन् । चन्दा भैलो र स्थानीवासीहरुको श्रमदानपछि निर्माण गरिएको मन्दिरमा दलितहरुकै पहलवाट पुजापाठ साचालन भएपछि ५० वर्षीय नेपाली जिल्लामा नै उदाहरणीय महिला बन्नुभएको छ । ुपँँच वर्षदेखि निरन्तर रुपमा पुजा गर्दै आएकी छु नेपालीले भन्नुभयो 'पहिले ब्राम्हण जातका बाहुन रहेका र पछि उनीहरुले दलितहरुलाई पुजा गर्न नदिएपछि मलाई राखिएको ' उहाँले भन्नुभयो । उक्त मन्दिरमा पुजापाठका लागि उनीमात्रै होइन भइपरि आएका बेला अन्य सार्की र परियार जातहरुले समेत चलाउने गरेका छन् ।
मन्दिरमा विवाह व्रतवन्ध लगायतका अन्य शुभकार्यहरु गर्नुपरेमा मन्दिरबाट नै गर्ने गरेको स्थानीय दिलबहादुर परियारले बताउनुभयो । पुजारी महिलालाई उनीहरुले मासिक एक हजार दिने गरेका छन् । दलितहरुले पुजापाठ तथा अन्य विभिन्न सहयोग संकलनबाट अहिले मन्दिरको नाममा दुई लाख ८० हजारभन्दा वढि कोष खडा गरेका छन् ।

गोबरग्याँसमा ग्रामिणबासीको आकर्षण बढ्यो

÷पर्वत २८ कात्तिक
पर्वतका अधिकांश गाविसका सर्वसाधारणहरु गोबरग्यांस प्रति आकर्षित भएका छन् । सँधैभरी चुलोमा दाउरा बालेर जीविका चलाउँदै आएका सर्वसाधारणहरु स्वास्थ्य प्रति सचेत बन्दै गएपछि आकर्षण बढ्दै गएको हो । गोवरग्याँस प्लाण्टको प्रयोगबाट स्वास्थ्यमा सुधार संगै घर समेत सफा सुग्घर रहने गरेको प्रयोगकर्ताहरुको अनुभव छ ।
बढ्दो वन विनासका कारण वातावरणमा परेको प्रतिकुल प्रभावबाट वातावरण संरक्षण गर्न समेत गोवरग्यँँसले सहयोग फउने भएकोले अहिले अन्तराष्ट्रिय जगतले समेत चासो देखाईरहेको छ । बर्षेनी ग्याँसको महंगी र नपाईने समस्याबाट समेत उपभोक्तालाई राहात मिल्न जाने हुँदा शहरी उपभोक्ताहरुको समेत यस तर्फ चासो बढेर गएको छ ।
पर्वत जिल्लामा केही बर्षयता गोवरग्याँस सहयोग कार्यक्रमको सहयोग साथै जिविसः जिल्ला उर्जा तथा वातावरण शाखाको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा बिभिन्न निर्माण कम्पनि मार्फत यस्ता गोवरग्याँस प्लाण्ट निर्माण भईरहेको जिविस जिल्ला उर्जा तथा वातावरण शाखाले जनाएको छ ।
गोबर ग्याँस प्लाण्ट निर्माण गर्नको लागि नेपाल सरकारको अनुदान १२ हजार सात सय दलित जनजातिको लागि प्रोत्साहन स्वरुप दुई हजार पाँचसय र गोवर ग्याँसमा चर्पी जडान गरेबापत जिल्ला उर्जा तथा वातावरण शाखाको तीन हजार ५ सय गरि अनुदानको व्यवस्था भएको हँुदा उपभोक्ताको स्थानीय लागतमा गोवरग्याँस निर्माण गर्न सकिने उर्जा विकास अधिकृत मन्जु सिलाकारले जानकारी दिनुभयो ।

रानीपानीमा छैन खानेपानी

पर्वत २८ कात्तिक
पर्वतको दक्षिणी रानीपानी गाविसमा खानेपानीको समस्या पैदाभएपछि लामो समय देखि कुवा र आहालको दुषित पानी उपभोग गर्दै आएका छन् । गाउँबाट नजिकै भएर अविरल बग्ने कालीगण्डकी त छ तर गाउँमा भने खानेपानीको समस्याले काकाकुलको नियति भोग्न बाध्य छन् स्थानीयबासीहरु । उक्त गाविसका १ देखि ९ वडा सवैमा खानेपानीको समस्या छ । पानीको मुहान नहुँदा सर्बसाधरणहरुले आकाशे पानी र वर्षा संगै मुल उम्रने पानीमा निर्भर हुनु परेको छ ।
खानेपानीको निश्चित स्रोतको अभावले गर्दा सर्वसाधरणहरुलाई पानीको समस्या झनै जटिल बन्दै गएको हो । उनीहरुले बर्षातको समयमा खहरे र जरुवाको पानी संकलन गरेर प्रयोग गर्ने गरेका छन् भने कुनै बेला भैसी बस्ने पोखरी आहाल र कुवाको पानी समेत उपभोग गर्न बाध्य हुन्छन् उनीहरु । गाउँभरी धारा त ठडिएका छन् तर धारामा निरन्तर रुपमा पानी नआएपछि यस्तो समस्या उत्पन्न भएको हो ।
पानीको समस्या टार्न स्थानीयबासीहरुले आकाशे पानी संकलन गर्ने घैटा निर्माण गरेका छन् भने कतिपयले घरमा ट्याङकी राखेर जरुवाको पानी संकलन गरी एक हप्ता सम्म पुर् याउने गरेको स्थानीय देवी शर्माले बताउनुभयो ।
खानेपानीको समस्या समाधान गर्न गाउँलेहरु एक जुट नहुँदा यस्तो अबस्था आईपरेको स्थानीय हरि न्यौपानेको भनाई छ । 'गाउँ विकासमा भित्रिएको रकम कनिका छराइ छ सवै गाउँले एकजुट भएर लाग्ने हो भने केही त जुटाउन सकिन्थ्यो नि' न्यौपानेले भन्नुभयो । गाउँलेहरु जुटेर लाग्ने हो भने पनि पानीको समस्या हट्छ । उनीहरुले गुल्मी जिल्लाको जयरखानी गाविसको भुल्केबाट मात्र पानी ल्याउन मिल्ने आंकलन गरेका छन् ।

पर्वत एमाले अधिवेशनको तयारीमा

सन्तोष थापा/पर्वत २८ कात्तिक
नेकपा एमाले पर्वत सातौं जिल्ला अधिबेशनको तयारीमा जुटेको छ । एमाले पर्वतले पौष २५ २६ र २७ मा कुश्माबजारमा अधिबेशन साचालन गरी जिल्ला कमिटीमा नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने भएको छ । अधिबेशनका लागि आवश्यक समिति र उपसमितिहरु तय गरी कार्यभार सुम्पिएको एमाले पर्वतका प्रचार विभाग प्रमुख उदय सुवेदीले जानकारी दिनुभएको छ ।
जस अन्तर्गत जिल्ला कमिटिका सवै सदस्यहरु जिल्लाबाट प्रतिनिधित्व गर्ने जनंगठनका केन्द्रीय सदस्यहरु र जनसंगठनका जिल्ला प्रमुखहरु सदस्य रहने गरी जिल्ला कमिटि सचिव विकास लम्सालको संयोजकत्वमा ३९ सदस्यीय मुल व्यवस्थापन समिति गठन भएको छ । यसका साथै अधिबेशन सम्पन्न गर्नका लागि विभिन्न एकदर्जन उपसमितिहरु समेत गठन भएका छन् ।
एमाले पर्वतले क्षेत्रीय अधिवेशनका लागि समेत स्थान र मिति तय गरेको छ । जसमा क्षेत्र नम्बर १ को आगामी मंसिर १९ र २० गते डिमुवामा र क्षेत्र नं। २ को मंसिर २६ र २७ गते रानीपानीमा साचालन गर्ने भएको छ । हालसम्म ३२ गाउँ अधिबेशन सम्पन्न भएका छन् र बाँकी गाविसहरुमा अधिबेशन सम्पन्न गर्न ताकेता गरिएको पार्टी सचिव विकास लम्सालले जानकारी दिनुभयो ।

Nov 12, 2009

चेतना अभियानमा 'अधुरो यात्रा'

पर्वत २६ कात्तिक
फरक क्षमता भएका अपाङ्गताहरुलाई समाजले हेर्ने नकरात्मक दृष्टिकोणमा परिवर्तन ल्याई सर्वसाधारणलाई सचेत गराउन ुअधुरो यात्रा’ नामक सडक नाटक प्रदर्शन गरिएको छ ।
इन्प्रेड नेपालको सहयोगमा समाजसुधार सेवा माच कुश्माले उक्त नाटक प्रदर्शन गरेको हो । पर्वतका फलामखानी लुंखु र पाखापानी गरी तीन गाविसमा उक्त नाटक प्रदर्शन भइसकेको छ ।
नाटकमा अपाङगता सम्बन्धी चेतना तथा अपाङ्गहरुलाई अवसर दिएमा जस्तो काम पनि गर्न सक्ने पक्षलाई समेटिएको छ । टंकनाथ लामिछानेको लेखन तथा निर्देशनमा तयार पारिएको उक्त कथाबस्तुले माया ममता र शिक्षा दिक्षा समान रुपमा दिन सकेमा अपाङगता भएका व्यक्तिहरुले पनि राम्रो काम गरेर देखाउन सक्छन् भन्ने मुल सन्देश दिन खोजेको छ ।
नाटकमा रमेश श्रेष्ठ थमनारायण पौडेल टंकनाथ लामिछाने सुकमाया राई दिपेन्द्र पाठक गरी पाँच कलाकारले अभिनय गरेका थिए । सोही नाटक सदरमुकाम संगै २५ कात्तिकमा माझफांट र २६ गते धाइरिङ गाविसमा प्रदर्शन गिरंदै छ ।

दलित छात्रबृत्तिको रकम प्रअले झ्वाम

पर्वत २५ कात्तिक
दलित बिद्यार्थीका लागि आएको दुई वर्षको छात्रवृत्ति रकम बिद्यालयका प्रधान्ााध्यापकले नै दुरुपयोग गरेको खुलासा भएको छ । पर्वतको भोिक्सङ्ग ३ वाघमारामा रहेको शिवालय प्राविमा छात्रबृत्ति रकम प्रअ दिपक मल्लले नै दुरुपयोग गरेको खुलासा भएको हो ।
मल्लले आर्थिक ०६४÷०६५ र ०६५÷६६ का लागि विद्यालयका १६ जना दलित बालबालिकाका लागि आएको छात्रबृत्ति रकम वितरण नै नगरी दुरुपयोग गरेको पुष्टि भएको छ ।
दुबै आर्थिक वर्षमा प्राथमिक तहका १६ जना विद्यार्थीले तीन सय ५० का दरले पाउनुपर्ने रकम विद्यार्थीलाई वितरण नगरि मल्लले आफै खर्चेका हुन् । छात्रबृत्ति रकम अहिलेसम्म कुनै दलित बिद्यार्थीले नपाएपछि अभिभाबकहरु तथा दलित अधिकारकर्मीहरुले बिरोध जनाएका छन् । अभिभावकहरुले आफ्ना छोराछोरीले पाउनॆ छात्रबृत्तिको विषयमा पटक पटक सोधपुछ गर्दा प्रअ मल्लले आलटाल गर्दै पन्छाउने गरेको अभिभावकहरुको गुनासो छ । 'जहिले जाँदा पनि अल्मलाउने काम मात्रै गर्दै आएका छन' नातिनीहरुले दुई बर्ष देखि छात्रबृत्ति रकम नपाएको गुनासो गर्दै अभिभाबक तिलबहादुर बिकले भने ।
प्रअले रकम हिनामिना गरेको सार्बजनिक भएपछि जिल्लामा कि्रयाशिल दलित अधिकार निगरानी समुह छुवाछुत निगरानी समुह राष्ट्रिय दलित विकास संस्था पर्वत लगायतले गरेको अध्ययनका क्रममा कुनै दलित बिद्यार्थीले छात्रबृत्ति पाउन नसकेको अभिभाबक र शिक्षकहरुले खुलासा गरेका छन् । स्थानीय अभिभाबक र शिक्षकहरुले समेत रकम बितरण भएको जानकारी नपाएको बताएका छन् । 'विद्यालयका अध्यक्षलाई नै छात्रबृत्ति रकम सम्बन्धी कुनै जानकारी छैन' अध्ययन पछि फर्केका दलित अधिकार निगरानी समुहका संयोजक लालबहादुर हरिजनले भने ।
उक्त छात्रबृत्ति रकम सम्बन्धित निकायमा खर्च गराउन प्रयास गरिएको र जिल्ला शिक्षा कार्यालयले समेत स्रोत केन्द्रका प्रतिनिधि मार्फत अध्ययन अनुसन्धान गरेर निचोड निकाल्ने आश्वासन दिएको राष्ट्रिय दलित विकास संस्थाका अध्यक्ष उद्विर नेपालीले बताए ।

कैदीले लेखे पिडित जाहेरवालालाई 'प्रतिज्ञापत्र'

'हरेकले मुद्धा लगाएर जेल पठाउनेलाई श्राप गर्छन्, बदलाको भावना राख्दछन्, सत्रु ठान्दछन् तर तपाई त मेरो जीवनकै अमुल्य पाठशाला हुनुहुन्छ ।' यो वाक्यांश न कुनै चलचित्रको सम्वाद हो नत कुनै उपन्यासको अंशनै । यो वाक्याशं पर्वत कारागारमा रहेर जेल जीवन विताइरहेका एउटा कैदीले पिडित जाहेरवालालाई लेखिएको पत्रको अंश हो ।
जबर्जस्ती करणीको अभियोगमा जेल सजाय भुक्तान गर्दै आएका ति कैदीले कारागारबाटै पिडितलाई प्रतिज्ञापत्रमा यस्तो लेखेका हुन् । पर्वत जिल्ला कारागारमा रहेका भिमबहादुर परियारले आफुले गरेको कार्यप्रति आत्मालोचना गर्दै पिडित महिला लाई यस्तो प्रतिज्ञापत्र लेखेका छन् ।
पत्रमा उनले जेल हालेकोमा पिडित महिलालाई धन्यवाद मात्र होइन प्रशंसा समेत गरेका छन् । आफुले कारागारबाट नयाँ जीवन पाएको बताउँदै सो को प्रतिफल दण्ड र चेतावनी भएको जनाएका छन् । 'मैले नयाँ जीवन पाउनु तपाईकै दण्ड र चेतावनीको आत्मिक प्रतिफल हो जसले मलाई शहनशिल नम्र र पवित्र बनायो ।'
उनले पत्रमा कारागार नै आफ्नो विश्वविद्यालय सरह पवित्र पाठशाला भएको खुलाएका छन् । यसो त परियारले विगत एक वर्षदेखि आफुले रासनपानीका लागि कारागारबाट पाउने रकमबाट प्रतिमहिना एक सय रुपैंया छुट्टाएर शिक्षाबाट बिाचत बनेकी शिवालय गाविस ३ गोदामकी एक बालिकालाई सहयोग गर्दै आएका छन् । उनले सदरमुकामको नारायण उच्च माविमा अध्ययनरत रिता नेपालीलाई शिक्षामा सहयोग गर्दै आएका हुन् ।
हेफर इन्टरनेशनल नेपालको सहयोगमा स्थानीय संस्था सिड नेपाल र सिडिआरएफ नेपालले कारागारमा नै विभिन्न तालिम र कार्यक्रमहरु साचालन गरेपछि आफुमा सकरात्मक परिवर्तन आएको उनको दाबी छ । यही कारण उनले ती संस्थाहरुलाई समेत धन्यवादका पात्रका रुपमा लिने गरेका छन् । परियारलाई संस्थाहरुले समेत प्राथमिकताका रुपमा सकरात्मक परिवर्तनको बहाक भनेर विभिन्न प्रचारवाजी गर्दै आइरहेका छन् ।
पतिज्ञापत्रप्रति जिज्ञासा उठाउदा उनले आफुले अन्तरमनको प्रगति समिक्षा गर्ने जमर्को गरेको बताए । 'प्रत्यक्ष भेट्न नसकेपनि पत्रमार्फत धन्यवाद जाहेर गर्ने प्रयास गरेको हुँ' उनले बताए ।

Nov 11, 2009

रेखाविन्दु १००० येन सहयोग कोष

आमाबाबु सहित दुई भाई र बहिनीलाई पहिरोको कारणबाट गुमाउन पुगेका दुई बालिकाहरुलाई राहत संकलनका लागि पर्बत समाज जापान र कुस्मपर्बत डट कमले जापानमा रेखाविन्दु १००० येन सहयोग कोष खडा गरि सहयोग गर्न इच्छुक संपुर्ण बाट १००० १००० येन संकलन गरि सहयोग गर्न लागेको छ । पर्वतको थापाठाना ५ पत्यारका दुर्गाबहादुर भण्डारी सहित उनकी श्रीमती र छोरा छोरी गरी एकै परिवारका चार जना पहिरोले पुरिएर गत २१ असोजमामृत्यु भएको थियो । उनीहरुको मृत्यु पछि दुई १३ बर्षिय विन्दु र १० बर्षीय रेखा भण्डारी विचल्लीमा परेका छन् । गाउँको संरक्षणमा रहेका उनीहरु आवश्यक सहयोग नपाउँदा विचल्लीमा परेका छन् । उनीहरुको पालनपोषण र शिक्षादिक्षामा सहयोग जुटाउन गाउँलेहरु लागिपरेका छन् । उनीहरुले एभरेष्ट बैंकको पर्वत शाखा रहेको रेखाविन्दु लायन्स रिलिज फन्डको नाममा रहेको ०३०००५०१२००७१६ मा सहयोग जुटाइदिनुहुन आग्रह गरेका छन् । उनीहरुकोलागि सहयोग गर्न इच्छुक संपुर्णलाई सुजन@कुश्मपर्बत.कम मा मेल गरि वा ०८०३४६२४२७२ इशोर जोशी, ०९०९८०००३१४ हरि कार्की, ०८०५२४०६४०२ बसन्त जोशी, ०९०१७०४५३६९ सुजन जोशी लाई संपर्क गर्नुहुन अनुरोध गर्दछौ। संसारको जुनसुकै ठाउमा रहे पनि विचल्लीमा परेका रेखाविन्दु लाई सहयोग गर्नु हुन पनि अनुरोध गर्दछौ।